گفت‌وگو با دکتر «محمدرضا نوروزی» درباره ناباروری و شیوه‌های درمان آن

دکتر محمد رضا نوروزی - استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران - جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری - فلوشیپ فوق تخصصی سرطان‌های دستگاه ادراری از آمریکا

0
297
دکتر محمدرضا نوروزی
مثبت زندگی: آمارها نشان می‌دهد ۱۵ درصد زوج‌های جوان گرفتار ناباروری هستند. با توجه به میزان ازدواج سالانه یک میلیون زوج در کشور،‌ سالی ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار زوج نابارور به جمعیت نابارور کشور افزوده می‌شود. هم‌اکنون سه میلیون زوج نابارور در کشور وجود دارد.

سهم زن و مرد در ناباروری مساوی است

از سوی دیگر یکی از علل طلاق، مشکل ناباروری عنوان شده است. آمارها نشان می‌دهد زن و مرد به یک میزان عامل ناباروری هستند. به عبارتی در بسیاری از موارد ناباروری، هم زن و هم مرد به طور مشترک دارای مشکل هستند.
اما در اغلب موارد، زنان برای بررسی ناباروری به پزشک مراجعه می‌کنند،‌ نه مردان. ناباروری و شیوه‌های درمان آن، موضوع گفت‌وگوی ما با دکتر «محمدرضا نوروزی» دبیر انجمن ناباروری است که در ادامه از نظرتان می‌گذرد.

***

آقای دکتر زوج نابارور به چه زوج‌هایی اطلاق می‌شود؟

در تعریف رسمی، زوجی که یک سال از ازدواج آنان گذشته و بدون پیشگیری و داشتن رابطه جنسی منظم، بارداری نداشته‌اند، زوج نابارور تلقی می‌شوند. البته در مواردی می‌توان در مدت زمان کمتر از یک سال به این تعریف رسید، مانند افرادی که در گذشته ازدواج کرده و صاحب فرزند شده‌اند و در ازدواج بعدی در کمتر از یک سال با داشتن شرایط فوق با وجود تمایل به داشتن فرزند، باردار نمی‌شوند.

از سوی دیگر زوج‌هایی که به دلیل شرایط شغلی یا دلایل دیگر دور از یکدیگر به سر می‌برند، در صورت تمایل به داشتن فرزند، باید مدت زمان بیشتری را (بیش از یک سال) برای بارداری تامل کرده و در صورت باردار نشدن به پزشک متخصص مراجعه کنند.

در علم پزشکی، شانس صاحب فرزند شدن یک زوج سالم بدون پیشگیری در ماه اول ۱۵ درصد، در شش ماه ۶۰ درصد و در یک سال ۹۰ درصد است. ۱۰ درصد زوج‌هایی که در سال اول صاحب فرزند نشده‌اند در سال دوم صاحب فرزند می‌شوند.

درمان زوج‌هایی که هر دو دارای اختلال باروری هستند، چگونه انجام می‌شود؟

اگر روی زوج ناباروری آزمایش‌ها به طور صحیح انجام شده باشد، باید همزمان با بررسی اختلال مردان، همسران آنان نیز مورد بررسی قرار گرفته و درمان برای هر دو آنان صورت‌ پذیرد.

آیا ناباروری پیش از ازدواج قابل تشخیص است؟

تا حدودی برای مردان بله. برای مثال بلوغ نیافتن جنسی مرد با علائمی همچون تغییر نیافتن صدای او پس از بلوغ و رشد نکردن موهای صورت قابل تشخیص است. همچنین برخی اختلالات دستگاه تناسلی در مردان که با معاینات مشخص می‌شود، بیانگر آن است که فرد در صورت ازدواج دارای اختلالات باروری خواهد بود.

از سوی دیگر ابتلا به برخی بیماری‌های عفونی، سرطان‌هایی که فرد، مورد درمان‌های شیمی‌درمانی و رادیوتراپی قرار می‌گیرد نیز در روند باروری مردان اختلال ایجاد می‌کند.

فعالیت در برخی محیط‌های شغلی به ویژه مشاغلی که با مواد شیمیایی آسیب‌رسان در تماس هستند،‌ مانند کارخانه‌های تولید حشره‌کش‌ یا کار در محیط‌های گرم مانند نانوایی‌ها نیز شانس باروری را در مردان کاهش می‌دهد. هر چند باید برخی اعمال جراحی را که سبب ناباروری می‌شوند، به این موارد افزود.

دکتر محمدرضا نوروزی

روش‌های نوین درمان ناباروری چه تحولی در این عرصه ایجاد کرده است؟

روش‌های درمانی جدید با کمک ART که موسوم به IVF هستند،  علم ناباروری را متحول کرده است. این روش‌ها کمک می‌کند افرادی با نطفه‌های بسیار ضعیف یا کم نیز صاحب فرزند شوند. حتی در مواردی با استخراج نطفه از بافت بیضه، افراد نابارور قابلیت باروری پیدا می‌کنند.

در این شیوه، جنین حاصل از لقاح پس از دو تا سه روز به داخل رحم منتقل شده، در آنجا رشد می‌کند. در واقع روش‌های جدید درمان ناباروری، شانس موفقیت باروری را از ۱۰ تا ۴۰ درصد به زوج‌های نابارور می‌دهد.

روش‌های دارویی ۵ تا ۱۰ درصد می‌تواند برای درمان ناباروری موفقیت‌آمیز باشد. اما میزان موفقیت در روش‌های جراحی ۵۰ تا ۸۰ درصد است. جراحی‌های ناباروری معمولا با هدف رفع علت صورت می‌گیرد.

در مواقعی مشاهده می‌شود که با وجود موفقیت‌آمیز بودن عملIVF، جنین سقط می‌شود. آیا علم نوین درمان ناباروری برای حل این معضل به راهکارهای جدیدی دست یافته است؟

این مساله فعلا در دست بررسی است و روش‌های نوین در مورد بافت رحم که عمل لانه‌گزینی جنین را داخل رحم افزایش می‌دهد، با استفاده از مواد نگهدارنده یا روش‌های فیزیکی که امکان چسبیدن جنین به رحم را افزایش می‌دهد در حال بررسی است.

با وجود پیشرفت‌های صورت‌گرفته در زمینه علم ناباروری به دلیل ناشناخته بودن این مساله، متاسفانه هنوز درمان قطعی برای آن یافت نشده است. هم‌اینک تلاش‌هایی برای گذاشتن جنین به داخل لوله رحم (به جای خود رحم) و انتقال جنین پس از چند روز از زمان تشکیل آن به داخل رحم، شانس موفقیت باروری را افزایش داده است.

همچنین استفاده از قوانین جدید مانند اهدای جنین با استفاده از تخمک اهدایی باعث شده بسیاری از زوج‌های نابارور که شانس باروری نداشته‌اند، شانس باروری پیدا کنند.

آیا مواردی همچون آلودگی هوا، امواج و تشعشعات وسایل مغناطیسی مانند پارازیت‌ها بر ناباروری موثر است؟

بررسی‌های زیادی روی آثار آلودگی هوا و امواج تشعشعات از وسایل مغناطیسی روی ناباروری صورت گرفته اما هنوز رابطه دقیقی بین این عوامل و ناباروری کشف نشده است.

آیا مردانی که مورد عمل جراحی وازکتومی قرار گرفته‌اند، شانس برگشت برای باروری مجدد دارند؟

پاسخ این پرسش بستگی به طول مدتی دارد که از عمل وازکتومی گذشته است. به عبارتی هر چه مدت زمان بیشتری از وازکتومی گذشته باشد، شانس بازگشت کمتر خواهد بود.

درمان ناباروری

استفاده از تشخیص‌های ژنتیکی پیش از تولد اگر چه عملی امکان‌پذیر است، اما با اعتراض بسیاری از پزشکان روبه‌رو است تا آنجا که آن را خلاف اخلاق پزشکی می‌دانند. نظر شما در این مورد چیست؟

همان طور که اشاره کردید، با استفاده از تشخیص‌های ژنتیکی پیش از تولد می‌توان جنسیت جنین را نیز تعیین کرد. به این مفهوم که یک سلول جنین تشکیل‌شده در خارج از رحم را با استفاده از لیزر برداشته و آن را به آزمایشگاه ژنتیک می‌فرستند. آزمایشگاه ژنتیک هم در کنار تشخیص بیماری‌های احتمالی ژنتیکی جنین می‌تواند جنسیت او را نیز تشکیل دهد.

این شیوه به جلوگیری از انتقال بیماری‌های ژنتیکی کمک می‌کند. اکثر جوامع علمی و مذهبی، تعیین جنسیت جنین را در صورت آنکه صرفا برای تشخیص جنسیت صورت‌ پذیرد، صحیح نمی‌دانند اما در صورتی که این تشخیص با هدف ‌شناسایی بیماری‌های احتمالی ژنتیک صورت ‌پذیرد از آنجا که برخی بیماری‌ها از طریق جنین پسر منتقل می‌شود و برخی دیگر از طریق جنین دختر، مورد تایید مجامع علمی است.

برای مثال بیماری هموفیلی که بیماری‌ای ارثی است، در جنین‌ها قابل تشخیص است و با انتخاب جنین‌هایی سالم و انتقال آن به رحم مادران می‌توان از پیدایش این بیماری جلوگیری کرد.

استفاده از سلول‌های بنیادی در درمان ناباروری چه کاربردی دارد؟

استفاده از سلول‌های بنیادی در باروری و ناباروری باعث پیدایش افق‌های روشنی در این رشته شده است. مباحثی همچون همانندسازی یا استفاده از سلول‌های بنیادی در تشکیل سلول‌های جرم یا سلول‌هایی که نطفه‌سازی را انجام می‌دهند، کاربرد دارد.

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید

چهار × چهار =