اهمیت توجه به بهداشت روانی دوران بلوغ

دکتر فاطمه احمدیان - روانشناس بالینی

0
163
بهداشت روانی دوران بلوغ

مثبت زندگی: در یک نگاه اجمالی در ابتدای سخن باید گفت از آنجایی که بلوغ به عنوان یک مفهوم کلی و گسترده، جنبه‌های مختلفی از رشد را شامل می‌شود، مثل بلوغ جنسی و جسمی، بلوغ عاطفی، بلوغ اجتماعی، بلوغ اقتصادی و… روانشناسی این دوران و در کنار آن آسیب‌شناسی بلوغ علاوه بر ارتباط تنگاتنگ و عمیق خود با سایر حوزه‌های روانشناسی همچون روانشناسی رشد، روانشناسی شخصیت، روانشناسی بالینی و مشاوره با دیگر شاخه‌های علمی نیز ارتباط گسترده‌ای دارد و در این میان متاسفانه آنچه که باید به آن اذعان کرد آن است که ناآگاهی مهم‌ترین ضعف بهداشت بلوغ در جامعه ماست.

این ناآگاهی نه‌ تنها نوجوانان بلکه در بسیاری حوزه‌ها بزرگسالان جامعه را هم در برمی‌گیرد و از این طریق به منشاء ناشناخته برای تولید آسیب‌های دامنه‌دار اجتماعی تبدیل می‌شود. فرهنگ عرفی ما در یک نگاه کلی بلوغ را به صورت خاموش برگزار می‌کند و متاسفانه در برخی خرده‌فرهنگ‌ها، آن را پدیده‌ای خجالت‌آور می‌شناسند.

دامنه ناآگاهی درباره بلوغ آنچنان گسترده‌ است که بزه جنسی و رفتاری در میان نوجوانان جامعه ما به کثرت در دبیرستان دیده می‌شود. دنباله آسیب‌های دوره بلوغ که به صورت عقده‌های مزمن روانی، برداشت‌های نادرست و تمایل به فرهنگ منحط جنسی آشکار می‌شود تا سنین پیش از ازدواج و حتی چندین سال پس از آن ادامه می‌یابد و بحران می‌آفریند. خصوصا این موضوع در رابطه با دختران که ناخواسته در محدودیت‌های بیشتری به سر می‌برند، بیشتر مصداق دارد.

بسیاری از دختران در مقابل ایدز و بیماری‌های مقاربتی حفاظت کافی ندارند؛ در معرض روابط جنسی ناسالم و حفاظت و حمایت‌نشده، گرایش به سیگار و مواد مخدر، روابط جنسی فارغ از مسئولیت، حاملگی زودرس، خشونت، شکست در درس و مدرسه هستند.

از مسائل دیگر آن است که دختران رفتارهای سلامت مناسبی در ضمن قاعدگی ندارند. بروز اولین قاعدگی در دختران همراه با سایر نشانه‌های بلوغ نباید باعث ترس و نگرانی شود، این امر نشان می‌دهد که فرد سالم است و نوید آمادگی برای مادر شدن را به او می‌دهد.

بهداشت روانی دوران بلوغ

در صورت وجود هرگونه نگرانی و ابهام علاوه بر مشورت با مادر یا خواهر بزرگتر، بهترین راه مشاوره با پزشک متخصص یا ماما است. انجام فعالیت‌ها و ورزش‌های عادی و سبک در این دوران و نیز حمام کردن نه‌ تنها هیچگونه منعی ندارد، بلکه مفید هم است.

وجود درد در روزهای اول قاعدگی مساله‌ای طبیعی است، البته در صورت استمرار درد در دوره‌های بعدی احتمال ابتلا به سندرم پیش از قاعدگی وجود دارد که در این خصوص باید از مشاوره پزشک استفاده کرد. رواج این تصور غلط که اختلالات پیش از قاعدگی نظیر افسردگی، بی قراری، عصبانیت، تحریک‌پذیری و پرخاشگری درمان‌پذیر نیستند و باید به هر صورت با آنها مدارا کرد، می‌تواند گام آغازین در بروز بسیاری از سرکشی‌های دوران بلوغ محسوب شود.

از سوی دیگر ‌بلوغ زودرس و دیررس نیز از دو جنبه اهمیت زیادی دارد؛ جنبه اول، علت ایجادکننده است که پزشک متخصص با انجام آزمایش‌های لازم و پیگیری‌های منظم و دقیق فرد، طی مدت طولانی به ‌دنبال علت ایجاد آن می‌رود و جنبه دوم، اثر آن در رشد قدی و روانی فرد است.

ایجاد قاعدگی در دختران کم‌سن و مقایسه خود با سایر همسالان، باعث بروز اضطراب شدید در این کودکان و‌ ‌والدین آنها می‌شود، به‌خصوص در دختران مبتلا، احتمال سوءاستفاده جنسی وجود دارد. همچنین در خصوص بلوغ دیررس واقعا برای نوجوان سخت است که ببیند دوستان و همسالانش رشد کرده‌اند و اندامشان تغییر کرده اما هیچ تغییری در او رخ نداده است.

ممکن است تصور کنند هیچ وقت بزرگ نمی‌شوند و همیشه به همان حالت می‌مانند. حتی اگر والدین‌شان و پزشک به آنها اطمینان دهد که آنها نیز به طور طبیعی رشد خواهند کرد و به بلوغ می‌رسند، برایشان سخت است که منتظر بمانند تا بدنشان مانند سایر همسالانشان رشد کند.

در پایان باید گفت مسلما هدایت و کنترل تغییرات این دوران از طریق شناخت مقتضیات دوره بلوغ فرد را از گمراهی و ‌گناه و آسیب‌ نجات خواهد بخشید و به نظر می‌رسد خلاء ‌اصلی در این باره طرح نشدن نکات آموزشی، بهداشتی و پزشکی بلوغ از سوی نهادهای فرهنگی و حمایتی رسمی است.

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید

نوزده − سه =